الشيخ محمد حسين الأعلمي

70

تراجم أعلام النساء

--> - تنبيهء بعضي از اروپائيان گمان كرده‌اند كه عقول زنان أكثر از مردان است واستدلال نموده‌اند بر مدّعى بىپروپاى خود به اينكه ثابت شده در علم تشريح كه مغز سر زنان از سر مردان بيشتر بنابراين بايد عقل زنان هم زيادتر از مردان باشد چرا كه مغز سر محلّ عقل وفهم وحفظ است وتفريع نموده بر أصل بىأصل ودليل عليل خود بودن طلاق را بدست زنان نه بدست مردان چنانچه دعواي مسلمانان است - ومخفى نيست بر هوشمندان كه اين كلام در نهايت بىمغز وگويا گوينده أو مست ويا در منام بوده ( لأنه أشبه شيء بأضغاث الأحلام ) . زيرا كه بر فرض تسليم اين مطلب زيادتي مغز زنان مستلزم نيست كثرت عقول ايشان را از مردان براي آنكه زيادتي معز سر به واسطه كثرت رطوبت وقلت حرارت در مزاج وطبيعت آنها است نسبت به مردان وزيادتي رطوبت بديهي است زياد كنندهء حجم شيء است واز جهت رطوبت مزاج است نرم‌تر بودن أعضاء آنها از رجال وحلّ اشكال آنكه أرواح وقواي دماغيّة وبدنية بواسطهء بخاراتي است كه تعبير ميشود از آنها بروح حيوانيّة ومبدأ أو خون سياهى است در وسط رگ قلب انسان نه بواسطهء زيادتي أخلاط ، ولهذا بدن محتاج مىباشد به تنقيه وتصفيه ويا تقليل خون وإلّا عارض مىشود أو را ضعف فزون وزيادتي أخلاط اگر منشأ بود زيادتي قوا را پس بايستى قوّه بدن زياد شود بزيادتي أخلاط نه آنكه ضعف بر أو مستولى شود ونبايد محتاج باشد به تنقيه بلكه عقل أو در ازدياد باشد بسبب ازدياد تمليه ودليل بر اين مطلب آنكه انسان وقتي مىميرد وان انجره‌اى كه تعبير ميشود از أو بروح حيوانيّة خارج ميشود وناقص نمىشود هيچيك از أخلاط أو وحال آنكه نه حسّي دارد ونه شعوري پس ظاهر شد كه زوال قوا وأرواح حيوانية از انسان بواسطهء زوال بخاراتي است كه زائل شده از أو نه براي خاطر أخلاط . پس نتيجة آنكه زياد شدن أخلاط واجرام مثل مغز سر موجب ميشود كمي بخارات را زيرا كه فضائي كه جمع نموده مخ وبخارات را كه تعبير مىكنند از أو أهل تشريح به جمجمه يك فضاست پس هرچه حجم مخ زياد شود بديهي است فضاى دماغ كه محل روح دماغي است كم شود وروح دماغي هرچه كم شود بالطّبع در عقل -